Chóng mặt, choáng váng hoặc cảm giác chao đảo là những triệu chứng khá thường gặp ở người gặp vấn đề về vùng cổ. Trong một số trường hợp, tình trạng này có thể liên quan đến thoái hóa cột sống cổ, nhất là khi người bệnh đồng thời bị đau mỏi cổ vai gáy và nhận thấy triệu chứng tăng lên khi xoay, cúi hoặc ngửa cổ.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng không phải tất cả trường hợp chóng mặt đều bắt nguồn từ thoái hóa cột sống cổ. Chóng mặt còn có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác như bệnh lý tai trong, rối loạn tiền đình, các vấn đề về thần kinh, tim mạch hoặc tuần hoàn. Vì vậy, nếu triệu chứng xuất hiện thường xuyên hoặc kéo dài, người bệnh nên được thăm khám để xác định chính xác nguyên nhân.
Vì sao thoái hóa cột sống cổ có thể gây chóng mặt?
Cột sống cổ không chỉ có chức năng nâng đỡ đầu mà còn liên quan mật thiết đến hệ thần kinh, mạch máu và các cơ quan cảm nhận tư thế. Khi các cấu trúc ở vùng cổ bị thoái hóa, nhiều thay đổi có thể xảy ra và góp phần tạo ra cảm giác chóng mặt hoặc mất thăng bằng.
1. Thay đổi ở cột sống có thể ảnh hưởng đến động mạch đốt sống
Theo thời gian, đĩa đệm ở cột sống cổ có thể mất nước, giảm chiều cao; các khớp và dây chằng cũng thay đổi, thậm chí hình thành gai xương. Những biến đổi này có thể làm thu hẹp không gian quanh các cấu trúc đi qua vùng cổ.
Động mạch đốt sống chạy qua các lỗ ngang của đốt sống cổ và tham gia cung cấp máu cho các vùng quan trọng ở phía sau não. Trong một số trường hợp, sự thay đổi cấu trúc ở vùng cổ có thể ảnh hưởng đến dòng máu qua động mạch này, đặc biệt khi cổ ở một số tư thế nhất định.
Khi đó, người bệnh có thể xuất hiện cảm giác choáng váng, hoa mắt, đau đầu, buồn nôn hoặc mất thăng bằng. Tuy nhiên, đây không phải là cơ chế có thể dùng để giải thích cho mọi trường hợp chóng mặt ở người bị thoái hóa cổ.
2. Cơ cổ và vai gáy bị căng cứng
Thoái hóa cột sống cổ thường đi kèm đau mỏi và co cứng các cơ quanh cổ, vai và gáy. Khi vùng cơ này phải hoạt động trong tình trạng căng kéo kéo dài, người bệnh có thể bị đau phía sau đầu, đau lan lên đỉnh đầu hoặc vùng thái dương.
Sự kết hợp giữa đau cổ, căng cơ và những thay đổi trong cảm nhận tư thế có thể khiến người bệnh cảm thấy đầu óc lâng lâng, chao đảo hoặc không vững.
3. Rối loạn cảm nhận tư thế ở vùng cổ
Các khớp, cơ và dây chằng ở cổ chứa nhiều thụ thể giúp não nhận biết vị trí của đầu và cổ trong không gian. Khi vùng cổ bị tổn thương hoặc vận động không bình thường, thông tin truyền về não có thể bị thay đổi.
Sự phối hợp không đồng bộ giữa tín hiệu từ cổ, mắt và hệ thống thăng bằng có thể góp phần tạo ra cảm giác bồng bềnh, chao đảo hoặc mất thăng bằng. Vì vậy, một số người nhận thấy chóng mặt rõ hơn khi thay đổi tư thế hoặc vận động đầu cổ.
Chóng mặt do vấn đề ở cột sống cổ thường có biểu hiện gì?
Không phải ai cũng mô tả triệu chứng giống nhau. Một số người có cảm giác:
- Đầu óc lâng lâng hoặc bồng bềnh.
- Cảm giác chao đảo, đứng không vững.
- Mất thăng bằng khi đi lại.
- Hoa mắt hoặc choáng váng.
- Đau đầu, đặc biệt ở vùng sau gáy.
- Đau mỏi cổ, vai và gáy.
- Cổ bị cứng hoặc khó xoay.
- Buồn nôn trong một số trường hợp.
Một đặc điểm đáng chú ý là cảm giác chóng mặt liên quan đến vùng cổ thường thiên về chao đảo, không vững hoặc bồng bềnh hơn là cảm giác mọi vật xung quanh quay cuồng. Triệu chứng có thể rõ hơn khi người bệnh xoay hoặc cúi cổ.
Thoái hóa cột sống cổ có phải là nguyên nhân duy nhất gây chóng mặt?
Không.
Đây là điểm rất quan trọng vì chóng mặt là một triệu chứng có nhiều nguyên nhân. Người bị thoái hóa cột sống cổ đồng thời bị chóng mặt không có nghĩa rằng hai tình trạng chắc chắn có quan hệ nhân quả.
Chẳng hạn, các bệnh lý ở tai trong và hệ thống tiền đình cũng có thể gây chóng mặt. Ngoài ra, một số vấn đề về thần kinh, tim mạch hoặc tuần hoàn cũng có biểu hiện tương tự.
Đặc biệt, cảm giác chóng mặt, buồn nôn, chao đảo hoặc đau đầu có thể xuất hiện trong nhiều bệnh lý khác nhau. Vì vậy, việc chỉ dựa vào triệu chứng để kết luận “chóng mặt là do thoái hóa đốt sống cổ” có thể dẫn đến bỏ sót nguyên nhân thực sự.
Làm thế nào để biết chóng mặt có liên quan đến vùng cổ?
Bác sĩ thường dựa vào nhiều yếu tố thay vì chỉ nhìn vào kết quả chụp X-quang hoặc MRI.
Trước tiên, người bệnh sẽ được hỏi về đặc điểm của cơn chóng mặt: xuất hiện khi nào, kéo dài bao lâu, có liên quan đến việc xoay hoặc thay đổi tư thế cổ hay không, có kèm đau cổ, đau đầu, ù tai, buồn nôn hoặc mất thăng bằng không.
Tiếp đó, bác sĩ có thể kiểm tra khả năng vận động của cổ, tình trạng cơ vùng cổ vai gáy và các dấu hiệu thần kinh. Tùy trường hợp, người bệnh có thể được chỉ định chẩn đoán hình ảnh hoặc các kiểm tra khác nhằm đánh giá cột sống cổ và loại trừ những nguyên nhân khác, đặc biệt là bệnh lý tai trong hoặc thần kinh.
Chóng mặt do thoái hóa cột sống cổ kéo dài bao lâu?
Thời gian xuất hiện triệu chứng không giống nhau ở tất cả người bệnh. Một số trường hợp có thể cải thiện trong vài ngày đến vài tuần khi nguyên nhân được kiểm soát, tư thế được điều chỉnh và người bệnh thực hiện các biện pháp phục hồi phù hợp.
Nếu tình trạng cổ kéo dài, tái phát hoặc có tổn thương nghiêm trọng hơn, triệu chứng có thể dai dẳng và cần được điều trị trong thời gian dài hơn.
Khi nào người bị chóng mặt cần đi khám?
Bạn nên đi khám nếu chóng mặt:
- Xuất hiện nhiều lần hoặc ngày càng thường xuyên.
- Kéo dài và ảnh hưởng đến sinh hoạt, công việc.
- Đi kèm đau cổ, cứng cổ hoặc đau đầu kéo dài.
- Kèm tê, đau hoặc yếu tay chân.
- Làm đi lại khó khăn hoặc mất thăng bằng.
- Xuất hiện sau chấn thương vùng đầu hoặc cổ.
Đặc biệt, nếu chóng mặt xuất hiện đột ngột cùng với nói khó, nhìn đôi, méo miệng, yếu hoặc liệt tay chân, đi lại khó khăn rõ rệt, mất phối hợp vận động hoặc các triệu chứng thần kinh bất thường, cần được đưa đi cấp cứu để loại trừ những tình trạng cấp tính nguy hiểm.
Người bị thoái hóa cột sống cổ nên làm gì để hạn chế chóng mặt?
Điều quan trọng trước tiên là xác định đúng nguyên nhân. Không nên tự mặc định mọi cơn chóng mặt đều xuất phát từ cột sống cổ và tự điều trị kéo dài.
Bên cạnh việc tuân thủ phương pháp điều trị do bác sĩ chỉ định, người bệnh có thể chú ý đến những thói quen hằng ngày:
Giữ tư thế cổ đúng
Hạn chế cúi đầu quá lâu khi sử dụng điện thoại, máy tính hoặc đọc sách. Khi làm việc, nên điều chỉnh màn hình và ghế sao cho đầu và cổ ở tư thế tương đối tự nhiên.
Tránh giữ nguyên một tư thế quá lâu
Nếu phải ngồi làm việc trong thời gian dài, nên đứng dậy vận động nhẹ và thay đổi tư thế thường xuyên. Điều này giúp giảm tình trạng căng cứng cơ vùng cổ vai gáy.
Vận động và phục hồi chức năng phù hợp
Các bài tập dành cho cột sống cổ nên được lựa chọn dựa trên tình trạng cụ thể của từng người. Nếu đang đau nhiều hoặc có dấu hiệu thần kinh, không nên tự ý thực hiện những động tác kéo, bẻ hoặc xoay cổ mạnh.
Chú ý tư thế ngủ
Nên lựa chọn tư thế và độ cao gối giúp cổ được nâng đỡ thoải mái, tránh những tư thế khiến cổ bị gập hoặc xoắn kéo dài.
Hạn chế các yếu tố làm triệu chứng nặng hơn
Khi đang chóng mặt, người bệnh nên tránh lái xe, leo cao hoặc thực hiện những công việc đòi hỏi khả năng giữ thăng bằng. Đồng thời, nên nghỉ ngơi đầy đủ và theo dõi thời điểm cũng như hoàn cảnh xuất hiện triệu chứng.
Kết luận
Thoái hóa cột sống cổ có thể liên quan đến chóng mặt, chao đảo và mất thăng bằng ở một số người, đặc biệt khi triệu chứng đi cùng đau mỏi, cứng cổ và tăng lên khi vận động vùng đầu cổ.
Tuy nhiên, không nên xem thoái hóa cột sống cổ là nguyên nhân mặc định của mọi trường hợp chóng mặt. Các bệnh lý về tai trong, tiền đình, thần kinh, tim mạch và nhiều nguyên nhân khác cũng có thể gây triệu chứng tương tự.
Vì vậy, nếu chóng mặt kéo dài, tái phát hoặc đi kèm các biểu hiện bất thường khác, người bệnh nên được bác sĩ thăm khám để xác định nguyên nhân trước khi lựa chọn phương pháp điều trị.
